รูปแบบการใช้ประโยชน์และการจัดการความขัดแย้งด้านทรัพยากรธรรมชาติสู่การจัดการความหลากหลายทางชีวภาพบนพื้นฐานวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นของพื้นที่กลุ่มชาติพันธุ์ชายแดนบ้านโคก

  • พุทธินันทน์ บุญเรือง
  • เยาวเรศ แตงจวง
  • รวมพร มาลา
Keywords: รูปแบบการใช้ประโยชน์, การจัดการความขัดแย้งด้านทรัพยากรธรรมชาติ, พื้นฐานวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่น

Abstract

การวิจัยนี้เป็นการศึกษาวิจัยการวิจัยแบบผสม (Mixed Methodology Research)โดยมีวัตถุประสงค์ เพื่อศึกษาบริบทรูปแบบการใช้ประโยชน์และการจัดการทรัพยากรธรรมชาติ การใช้มิติต่างๆ ในการจัดการความขัดแย้ง และรูปแบบที่เหมาะสมในการใช้ประโยชน์และการจัดการความขัดแย้งด้านทรัพยากรธรรมชาติในอำเภอบ้านโคกกลุ่มตัวอย่างที่ใช้ในการศึกษา จำนวน 84 คน โดยการเลือกแบบเจาะจง ใช้เครื่องมือในการสัมภาษณ์เชิงลึก

ผลการศึกษาพบว่า

  1. ความขัดแข้งด้านทรัพยากรธรรมชาติเป็นสิ่งที่ปรากฏหรือเป็นสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในสภาพสังคมที่มีการพัฒนาเนื่องด้วยความไม่เพียงพอหรือความขาดแคลนทรัพยากรที่ถูกกำหนดในสังคม ภายหลังจากลงพื้นที่สำรวจป่างวนแห่งชาติในพื้นที่เขตอุทยาน การเข้าถึงทรัพยากรธรรมชาติไม่เท่าเทียมกัน การพัฒนาจากภายนอกและการพัฒนาพื้นที่บริเวณจุดผ่านแดนถาวรช่องภูดู่ การรุกล้ำพื้นที่ป่าเพื่อประกอบอาชีพทางการเกษตร การขาดความรู้เกี่ยวกับการจัดการความขัดแย้งด้านทรัพยากรธรรมชาติที่มีประสิทธิภาพและเหมาะสม การไม่เคารพกฎระเบียบ ความคาดหวังที่แตกต่าง ความหวาดระแวงซึ่งกัน
  2. รูปแบบที่ใช้ประโยชน์จากทรัพยากรธรรมชาติ มีรูปแบบในการเพาะปลูกพืชทางการเกษตรเป็นส่วนใหญ่ซึ่งเป็นอาชีพที่ทำกันมาตั้งแต่อดีตวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นในการใช้ประโยชน์ในด้านระบบการผลิต การสร้างความร่วมมือโดยใช้หลักการมีส่วนร่วมของชุมชนหลักการใช้เครือข่ายชุมชนที่เข้มแข็งและหลักการใช้มิติทางสังคมและวัฒนธรรมในการจัดการความขัดแย้ง
  3. รูปแบบที่เหมาะสมในการใช้ประโยชน์และการจัดการความขัดแย้งด้านทรัพยากรธรรมชาติสู่การจัดการความหลากหลายทางชีวภาพบนพื้นฐานวัฒนธรรมและภูมิปัญญาท้องถิ่นได้แก่การมีข้อตกลงร่วมกันกับทางเจ้าหน้าที่และคณะกรรมการหมู่บ้านของชุมชนท้องถิ่นที่ทำกันอยู่ในพื้นที่ป่าในที่ทำกิน การใช้หลักยุติธรรมเชิงสมานฉันท์และการหันกลับไปใช้ระบบจารีตและกลไกของชุมชนในอดีตมากขึ้น

References

เกียรติศักดิ์ ม่วงมิตร. (2545). การจัดการความขัดแย้งในชุมชนพื้นที่สูง. (วิทยานิพนธ์ศึกษาศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิชาการศึกษานอกระบบ บัณฑิตวิทยาลัย, มหาวิทยาลัยเชียงใหม่). เชียงใหม่.
ชูศักดิ์ วิทยาภัค. (2543). พลวัตของชุมชนในการจัดการทรัพยากรสถานการณ์ในประเทศไทย:ชุมชนกับการจัดการทรัพยากรป่าไม้ในภาคเหนือ. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ประเทือง นรินทรางกูล ณ อยุธยา. (2543). พลวัตของชุมชนในการจัดการทรัพยากรสถานการณ์ในประเทศไทย : ชุมชนกับการจัดการทรัพยากรที่ดิน. กรุงเทพฯ: สำนักงานกองทุนสนับสนุนการวิจัย (สกว.).
ยศ สันตสมบัติ. (2543). ความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อการพัฒนาอย่างยั่งยืน. กรุงเทพฯ: สำนักงานการวิจัยแห่งชาติ.
อนุสรณ์ ชยมงคล. (2545). การจัดการความขัดแย้งในการใช้น้ำของชุมชนในลุ่มน้ำแม่ตาช้าง กรณีศึกษา การจัดการเชิงสถาบัน ปัญหาและอุปสรรค. เชียงใหม่: มหาวิทยาลัยเชียงใหม่.
อนุรักษ์ ปัญญานุวัฒน์. (2548). การศึกษาชุมชนเชิงพหุลักษณ์ : บทเรียนจากวิจัยภาคสนาม.กรุงเทพฯ: โครงการเสริมสร้างการเรียนรู้พื่อชุมชนเป็นสุข.
Published
2020-02-25