มุมมองคุณค่าผู้สูงอายุที่นำเสนอผ่านวาทกรรมสังคมผู้สูงวัย

  • ตรงกมล สนามเขต
Keywords: มุมมอง, คุณค่า, วาทกรรม, สังคมผู้สูงวัย

Abstract

บทความนี้มีความมุ่งหมายเพื่อศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างภาษากับทัศนคติหรือมุมมองเกี่ยวกับคุณค่าของผู้สูงอายุที่ปรากฏในวาทกรรมการก้าวเข้าสู่สังคมผู้สูงวัย ซึ่งวาทกรรมดังกล่าว ถูกสร้างขึ้นทั้งจากสื่อมวลชน นักวิชาการ เอกสารทางวิชาการ รายงานการวิจัย รัฐบาล และการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างประชากรสูงอายุ เพื่ออธิบายปรากฏการณ์ที่สะท้อนถึงคุณค่าของผู้สูงอายุ ท่ามกลางบริบทางสังคมและเศรษฐกิจที่เปลี่ยนแปลงไปอย่างรวดเร็ว มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงโครงสร้างครอบครัว และครัวเรือน ผู้สูงอายุที่เคยเป็นหัวหน้าครัวเรือน เป็นผู้รับผิดชอบทางด้านเศรษฐกิจและสวัสดิภาพของสมาชิกในครอบครัวถูกลดบทบาทลง ทำอย่างไรจะทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกว่าตนเองยังมีบทบาท มีศักดิ์ศรีและมีคุณค่าต่อสังคมและครอบครัว ความรู้สึกมีศักดิ์ศรีและมีคุณค่านี้และสัมพันธภาพในเชิงบวกกับความเชื่อมั่นในตนเอง และการสเริมสร้างคุณค่าเพื่อให้ได้รับการยอมรับจากสังคม ล้วนมีผลต่อสภาพจิตใจที่ดี และมีผลต่อสุขภาพ ทั้งนี้การจะทำให้ผู้สูงอายุรู้สึกมีคุณค่าและศักดิ์ศรีนั้น ทั้งผู้สูงอายุและสมาชิกในครอบครัว ชุมชน สังคม ต้องปรับตัวและปรับเปลี่ยนกระบวนทัศน์ใหม่ว่าผู้สูงอายุต้องทันสมัย แสวงหาความรู้ตลอดเวลา ต้องมีหน้าที่ในการทำให้ตนเองแข็งแรง ในส่วนของสมาชิกครอบครัวและสังคมควรเปลี่ยนกระบวนทัศน์ว่าผู้สูงอายุไม่ใช่ภาระ แต่เป็นมรดกทางวัฒนธรรมอันทรงคุณค่า

References

กาญจนา ตั้งชลทิพย์ และคณะ. 2553. คุณค่าผู้สูงอายุ : ภาพสะท้อนมุมมองจากคนสองวัย. ใน สุชาดา ทวีสิทธิ์ และ สวรัย บุณยมานนท์ (บรรณาธิการ). ประชากรและสังคม 2553: คุณค่าผู้สูงอายุในสายตาสังคมไทย.เอกสารวิชการสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. หมายเลข 372. พิมพ์ครั้งที่ 1.นครปฐม: สำนักพิมพ์ประชากรและสังคม.
จิราพร เกศพิชญวัฒนา. 2542. ความกตัญญูและการดูแลบิดามารดาที่เจ็บป่วยสูงอายุขอบครอบครัวไทยในเขตกรุงเทพมหานคร. วิทยานิพนธ์ดีเด่นของคณะพยาบาลศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.สืบค้นจากhttp://www.research.chula.ac.th/Prize_Research/rsPaper/example/ex43_.1htm (สืบค้นเมื่อ 11 ตุลาคม 2555)
จิราพร เกศพิชญวัฒนา และ สุวิณี วิวัฒน์วานิช. 2552. ความรุนแรงต่อผู้สูงอายุไทย : การทบทวนองค์ความรู้และสถานการณ์ในปัจจุบัน. รายงานการวิจัย. กรุงเทพฯ : มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.
นภาพร ชโยวรรณ, แซกซารี ซิมเมอร์. 2543. สุขภาพกับการจัดการทางสังคมของบิดามารดาสูงอายุในประเทศไทย: บุตรอยู่ที่ไหนและทำอะไรกันอยู่. วารสารพฤฒาวิทยาและเวชศาสตร์ผู้สูงอายุ.
ปราโมทย์ ประสาทกุล และปัทมา ว่าพัฒนวงศ์. 2548. “สถานการณ์ประชากรของประเทศไทย พ.ศ. 2548”. ใน กฤตยา อาชวนิจกุล และปราโมทย์ ประสาทกุล (บรรณาธิการ). ประชากรและสังคม 2548: ประชากรของประเทศไทย ณ พ.ศ. 2548.เอกสารวิชการสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. หมายเลข300. พิมพ์ครั้งที่ 1. นครปฐม: สำนักพิมพ์ประชากรและสังคม.
ปราโมทย์ ประสาทกุล และปัทมา ว่าพัฒนวงศ์. 2553. นิยามผู้สูงอายุด้วยช่วงชีวิตข้างหน้า. ใน สุชาดา ทวีสิทธิ์ และ สวรัย บุณยมานนท์ (บรรณาธิการ). ประชากรและสังคม 2553: คุณค่าผู้สูงอายุในสายตาสังคมไทย.เอกสารวิชการสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล. หมายเลข 372. พิมพ์ครั้งที่ 1. นครปฐม: สำนักพิมพ์ประชากรและสังคม.
มัลลิกา มัติโก, ปรีชา อุปโยคิน, สุรีย์ กาญจนวงศ์ และคณะ.2542. ร่มโพธิ์ร่มไทร: สถานภาพและบทบาทในสังคมของผู้สูงอายุ (พื้นที่การศึกษาในเขตภาคเหนือ). กรุงเทพฯ: ภาคสังคมศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
วิพรรณ ประจวบเหมาะ และคณะ. 2552. การทบทวนและสังเคราะห์องค์ความรู้ผู้สูงอายุไทย พ.ศ. 2545-2550. กรุงเทพฯ: มูลนิธิสถาบันวิจัยและพัฒนาผู้สูงอายุไทย.
วีณา ศิริสุข, มัลลิกา มัติโก, ปรีชา อุปโยคิน และคณะ. 2542. พ่อใหญ่แม่ใหญ่: สถานภาพและบทบาทของผู้สูงอายุไทยในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. กรุงเทพฯ: ภาคสังคมศาสตร์ คณะสังคมศาสตร์และมนุษยศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล.
สถาบันแห่งชาติเพื่อการพัฒนาเด็กและครอบครัว. 2548. ผลงานวิจัยเรื่องครอบครัวไทย. สามารถ download เอกสารได้จาก htpp://www.m-society.go.th/document/edoc/edoc_504.doc.
อรวรรณ ปิลันธน์โอวาท. 2546. การสื่อสารเพื่อการโน้มน้าวใจ. พิมพ์ครั้งที่ 3 กรุงเทพฯ: สำนักพิมพ์แห่งจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.

Cheung, Chau-Kiu, Cheung-Ming Chan and Jik-Joen Lee.(1999). Beliefs about elderly people among social workers and general public in Hong Kong. Journal of Cross – Cultural Gerontology 14: 131-152
Gerard, R.W. (1995). Aging and Organization. In Birren, J.E. (ed)., Handbook of aging and the individual, IIinois: The University of Chicago Press.
Ho. S.C.et al. (1995). “Life satisfication and associated factors in older Hong Kong Chinese”. Journal of American Geriatrics Society 43(3): 252-255.
Kaiser Permanente”s Center for Health Research. (2008). Study Reveals Factors of Exceptional Health in Old Age. Available from http://www.kpchr.org/research/public/News.aspx?NewsID=5(access date 20 July 2012).
Kaplan, Mark. (2008). Factors of Exceptional Health in Old Age. Journal of Gerontology and Medical Sciences. Available from http://www.medicalnewstoday.com/articles/127088.php(access date 20 July 2012).
Laferriere, R.H., Hamel-Bissell & Brenda, P. (1994) “Successful aging of oldest old women in the northeast kingdom of Vermont”. Journal of Nursing Scholarship 26(4): 319-323.
Parsons, Alison. (1993). Attitudes to the elderly. Available from http://www.ciap.health.nsw.go.au/hospolic/stvincents/1993/a06.html (access 25 october 2012).
Prasartkul, Pramote and Rukchanyaban Uthaithip. (2002). Estimated generation life tables for Thailand of five-year birth cohorts: 1900-2000. Institute for Population and Social Research, Mahidol University.
Sung, Kyu-talk and Han Sung Kim. (2003). Elderly respect among young adult: exploration of behavioral forms in Korea. Ageing International 28(3): 279-294.
Trice, L.B.(1990) “Meaningful life experience to the elderly”. Journal of Nursing Scholarship 22(4): 248-251.
Published
2020-02-25