การจัดการสิ่งแวดล้อมและการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วม ของโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดตาก

The Participation of Environmental Management and Environmental Learning Management in the Secondary School at Tak Province

  • ภูธนภัส พุ่มไม้
Keywords: การจัดการสิ่งแวดล้อม, แบบมีส่วนร่วม Environmental management, Participation

Abstract

การวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์ 1) เพื่อศึกษาสภาพการจัดการสิ่งแวดล้อมโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดใหญ่และขนาดกลางที่ประสบความสำเร็จ ของโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดตาก 2) เพื่อวิเคราะห์ปัญหาด้านความต้องการในการจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กของโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดตาก 3) เพื่อสร้างและพัฒนารูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมที่เหมาะสมโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กของโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดตาก 4) เพื่อประเมินการใช้รูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กของโรงเรียนมัธยมศึกษา จังหวัดตาก การวิจัยครั้งนี้เป็นการวิจัยเป็นเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วม โดยใช้วิธีการวิจัยแบบผสม ทั้งเทคนิคเชิงคุณภาพ และเทคนิคเชิงปริมาณ เครื่องมือที่ใช้เป็น วิเคราะห์โดยใช้ค่าร้อยละ ค่าเฉลี่ย และส่วนความเบี่ยงเบน 

           ผลการวิจัยพบว่า 

           1) สภาพการจัดการสิ่งแวดล้อม มีการจัดพื้นที่สีเขียวเป็นสวนพฤกษศาสตร์ สวนป่า มีรั้วสีเขียว จัดภูมิทัศน์และสวนหย่อมให้สวยงาม มีการแยกขยะ การใช้น้ำอย่างประหยัด ใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงสร้างจิตสำนึกรับผิดชอบต่อสิ่งแวดล้อมด้วยคำขวัญ ส่วนการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมได้กำหนดไว้ในคำขวัญ นโยบาย แผนของโรงเรียนอย่างชัดเจน                  

           2) ปัญหาการจัดการสิ่งแวดล้อม  ในโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กในจังหวัดตากอยู่ในระดับปานกลาง โดยขาดกิจกรรมการพัฒนาสิ่งแวดล้อม พื้นที่สีเขียวไม่เพียงพอ ชุมชนไม่มีส่วนร่วม ปัญหาการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมอยู่ในระดับมาก ขาดนโยบาย แผนและหลักสูตรที่เน้นด้านสิ่งแวดล้อม  ด้านความต้องการในการจัดการสิ่งแวดล้อมและการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อม อยู่ในระดับมาก โดยต้องการให้โรงเรียนจัดสภาพแวดล้อมภายในให้เป็นโรงเรียนสีเขียวและจัดหลักสูตรที่สร้างความรู้ความตระหนักด้านสิ่งแวดล้อมโดยความร่วมมือของโรงเรียนกับชุมชน  

              3) รูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมและการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมแบบมีส่วนร่วมที่เหมาะสมของโรงเรียนมัธยมศึกษาขนาดเล็กในจังหวัดตากได้พัฒนาโดยมี 1) หลักการ คือ ผู้เกี่ยวข้องทั้ง ผู้บริหาร ครู ยอมรับให้ชุมชนมีบทบาทสำคัญและให้คุณค่าในการพัฒนาสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและชุมชนควบคู่กับการเน้นการเรียนรู้ในทุกรายวิชาและทุกกิจกรรม สอดคล้องกับปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง 2) กระบวนการ ดำเนินงานเริ่มด้วยการวางแผน จัดทำโครงการ แบ่งหน้าที่ความรับผิดชอบและปฏิบัติการอย่างต่อเนื่องร่วมกันทุกขั้นตอนของผู้มีส่วนเกี่ยวข้อง ผู้บริหาร ครู นักการภารโรง คณะกรรมการสถานศึกษา และนักเรียน 3) วิธีการ ผู้เกี่ยวข้องร่วมกันจัดกิจกรรมพัฒนาสิ่งแวดล้อมควบคู่และสอดคล้องกับการจัดการเรียนรู้ด้านสิ่งแวดล้อมทั้งจัดรายวิชาสิ่งแวดล้อมและสอดแทรกในวิชาอื่น และจัดกิจกรรมพัฒนาสิ่งแวดล้อมในโรงเรียนและชุมชนอย่างต่อเนื่อง โดยใช้คำขวัญเน้นการเพิ่มพื้นที่และห้องเรียนสีเขียว การคัดแยกขยะ การประหยัดน้ำและไฟฟ้า

4) ผลการประเมินการใช้รูปแบบการจัดการสิ่งแวดล้อมและการจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมของ ผู้ร่วมปฏิบัติการ หลังการใช้รูปแบบ ด้านความพึงพอใจภาพรวมอยู่ในระดับมากโดยรายการที่มีความพึงพอใจมากที่สุดคือด้านการวางแผน มีความรู้และความตระหนักอยู่ในระดับมาก คือการเห็นความสำคัญและความจำเป็นที่ต้องร่วมกันจัดการสิ่งแวดล้อมและจัดการเรียนรู้สิ่งแวดล้อมในโรงเรียน

The research was aim to 1) study state of environmental management and environmental learning management in the large and medium-sized secondary school which focus on the success participation in Tak Province 2) analyze problem of needs for the participation of environmental management and environmental learning management in the small-sized secondary school in Tak Province 3) create and developed the model participation of environmental management and environmental learning management in the small-sized secondary school at Tak Province and 4) evaluate the using of the environmental management and environmental learning management model in the small-sized secondary school at Tak Province in satisfaction, knowledge and awareness of relative persons after using model. This research was Participatory Action Research with Mixed Research Method with Qualitative Technique and Quantitative Technique area

The research found that

1) The state of environmental management has green area as the botanical garden, forestry plantations, green wall, landscape, waste separation, water using follow the Efficiency Economy Philosophy, made the awareness of environmental responsibility by slogan in building by school and community participation and environmental learning management was in slogan, policy and plan of school and including environmental subject in curriculum and activity in school and community.

2) Problem for the participation of environmental management in the small-sized secondary school in Tak Province were analyzed at medium level; insufficiency of green area, non-participation of community. The environmental learning management were at high level; lack of principle, method and participatory in school environmental which non plan, project and activity. The need of the participation of environmental management and environmental learning management were at high level; green area and curriculum in the awareness of environmental responsibility by slogan in building by school and community participation.

3 The model participation of environmental management and environmental learning management in the small-sized secondary school at Tak Province; (1) Principle: Administrators, teacher deal with community were act and aware in school and community environmental development with learning in subject and activity follow the Efficiency Economy Philosophy. (2) Process: planning, doing by job responsibility and continuous improvement of relevant person’s administrators, teachers, school committee and students. (3) Method: relevant person’s made environmental development activity and environmental subject and integration in every level class including slogan which focus in green area and landscape, waste separation, water and electric energy save.

4 Evaluate the using of the environmental management and environmental learning management model of participatory person after using model; satisfactions were at high level: planning, knowledge and awareness were at high level. The awareness was shown at high level on emphasis and need of participation in the environmental management and environmental learning management.

References

การะเกด เกตุกลมเกล้า. (2558, 11 มีนาคม). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
จิรายุ ผิวพิมดี. (2558, 11 มีนาคม). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
ชลธิชา แสนเมา. (2558, 23 เมษายน). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
ชัยฤกษ์ วงษ์เจริญ. (2545). การวางแผนกลยุทธ์การจัดการศึกษาแบบมีส่วนร่วมระดับการศึกษาขั้นพื้นฐาน กรณีศึกษา เขตการศึกษา7. วารสารมหาวิทยาลัยนเรศวร. 11(1), 47.
ณัฐพร ตาวุ่น, (2558, 11 มีนาคม). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้ ]. จังหวัดตาก.
เดือนนภา ปะละตุ่น. (2558, 23 เมษายน). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้ ]. จังหวัดตาก.
นฤพนธ์ ต๊ะมูล,สัมภาษณ์. (2558, 23 เมษายน). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
เบญญา ทิพย์ผัดแสน. (2558, 11 มีนาคม). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
สมพร แซ่ย่าง. (2558, 9 มีนาคม). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
สุวารีย์ ศรีปูณะ. (2549). การพัฒนาเกณฑ์การจัดการสิ่งแวดล้อมชุมชน บ้านเอื้ออาทรในพื้นที่ภาคตะวันออกเฉียงเหนือ. กรุงเทพฯ. วารสารวิจัยและพัฒนาระบบสุขภาพ, 7(3).
ศิริกาญจน์ โกสุมภ์. (2542). การมีส่วนร่วมของชุมชนและโรงเรียนเพื่อการจัดการศึกษาขั้นพื้นฐาน. (วิทยานิพนธ์ กศ.ด.,) มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ.
อภิวัฒน์ แดงสากล. (2558, 9 มีนาคม). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
อานุรัตน์ มูลละม่อม. (2558, 11 มีนาคม). [สัมภาษณ์โดย ภูธนภัส พุ่มไม้]. จังหวัดตาก.
Cohen and Uphoff. (1980). Effective Behavior in Organizations. New York: Richard D. Irwin.
Published
2016-12-29