การออกแบบสัญลักษณ์ภาพสำหรับอินโฟกราฟิกเพื่อรับรู้ข้อมูลศิลปกรรมในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย

Pictorial symbol design for infographics to receive fine art information in Sukhothai Historical Park

  • อุษา อินทร์ประสิทธิ์
  • นิรัช สุดสังข์
Keywords: การออกแบบสัญลักษณ์ภาพ, โบราณสถานอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย, อินโฟกราฟิก

Abstract

การศึกษาวิจัยครั้งนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาวิเคราะห์รูปแบบศิลปกรรมโบราณสถานในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย และเพื่อพัฒนาสัญลักษณ์ภาพศิลปกรรมโบราณสถานในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย เป็นการวิจัยเชิงคุณภาพ-ปริมาณ และการวิจัยเชิงสร้างสรรค์ศิลปะ (Art Creative Research) กลุ่มตัวอย่าง 49 วัด คัดเลือกพิจารณาจากผู้เชี่ยวชาญได้ 17 วัด เครื่องมือแบบสอบถามและแบบสัมภาษณ์เชิงลึก วิเคราะห์เนื้อหา (Content Analysis) โดยใช้กระบวนการ Symbolization และสรุปโดยใช้สถิติเชิงพรรณนา (Descriptive Statistic)    

ผลการศึกษาพบว่า

  1. การศึกษาวิเคราะห์รูปแบบศิลปกรรมโบราณสถานในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย พบว่าโบราณสถานที่ผ่านเกณฑ์ 4 ระดับมีดังนี้ เกณฑ์ที่ 1 โบราณสถานเหมาะสมตามร่องรอยประวัติศาสตร์ คือ วัดพระพายหลวง วัดตระพังเงิน วัดเขาพระบาทน้อย วัดสรศักดิ์, เกณฑ์ที่ 2 ความนิยมของนักท่องเที่ยว คือ วัดมหาธาตุ วัดศรีชุม วัดตระพังทอง วัดสระศรี, เกณฑ์ที่ 3 ความสมบูรณ์ของโบราณสถาน คือวัดศรีสวาย วัดมหาธาตุ และเกณฑ์ที่ 4 มีประวัติความสำคัญ คือเทวลัยมหาเกษตร วัดตระพังทองหลาง วัดเชตุพน และเจดีย์สี่ห้อง
  2. การพัฒนาสัญลักษณ์ภาพศิลปกรรมโบราณสถานในอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัย จังหวัดสุโขทัย จากเกณฑ์การสังเคราะห์สรุปข้อมูล 10 ด้าน พบว่า สัญลักษณ์ภาพโบราณสถานที่มีประสิทธิภาพสูงสุด คือ 1) สื่อความหมายได้อย่างรวดเร็วคือวัดศรีสวาย 2) มีความเรียบง่าย คือพระพายหลวง และวัดตระพังเงิน 3) เข้าใจง่าย คือวัดศรีสวาย 4) จดจำง่ายคือวัดศรีสวาย, วัดพระพังเงิน, วัดพระพายหลวง 5) มีความเป็นสากลสื่อได้กับคนหลายกลุ่มคือ วัดตระพังเงิน 6) มีความร่วมสมัยคือ วัดตระพังเงิน, วัดสระศรี, วัดสรศักดิ์ 7) มีความสวยงามน่าสนใจคือ วัดช้างล้อม, วัดศรีสวาย 8) นำไปใช้ประโยชน์ได้ง่ายโดยการย่อหรือขยายคือ วัดศรีสวาย 9) บุคลิกของสีเหมาะสมกับโบราณสถานคือ วัดศรีสวาย 10) สีมีความสวยงามน่าสนใจคือ วัดมหาธาตุ และวัดศรีสวาย

           จากนั้นผู้วิจัยเริ่มดำเนินการตามกระบวนการขั้นตอน Symbolization จากรูปแบบภาพจริงจากวัดเรียงลำดับ 1-17 โดยการลดทอนครั้งที่ 1 และครั้งที่ 2 จนได้รูปแบบที่เสร็จสมบูรณ์ ซึ่งรูปแบบดังกล่าวนี้มาจากผลการพัฒนาสัญญาลักษณ์ภาพและในขั้นตอนต่อไปผู้วิจัยจะนำข้อมูลนี้ไปออกแบบสัญลักษณ์ภาพสำหรับอินโฟกราฟิกเพื่อสามารถนำไปใช้เป็นสื่อประชาสัมพันธ์ข้อมูลงานศิลปกรรมอุทยานประวัติศาสตร์สุโขทัยและอุทยานประวัติศาสตร์ที่มีลักษณะศิลปกรรมใกล้เคียงกันสำหรับนักท่องเที่ยวต่อไป

References

กษม อมันตกุล. (2554). การออกแบบสัญลักษณ์ในเมืองมรดกโลก“หลวงพระบาง”และอัตลักษณ์ที่ยังคง
อยู่. กรกฎาคม-ธันวาคม 2554 : วารสารศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น. ขอนแก่น: ม.ป.พ.,
3(2).
กิตติพงษ์ รุธิรวรรณวงศ์. (2559). ออกแบบป้ายสัญลักษณ์เพื่อการสื่อสารการโดยสารรถไฟฟ้า บี ที เอส.
มกราคม - มิถุนายน. วารสารคณะศิลปกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์. กรุงเทพฯ: ม.ป.พ.,
11(1).
จงกลนี จงพรชัย,กฤตติกา ตัญญะแสนสุข และ ลาวัลย์ ศรัทธาพุทธ. (2559). อินโฟกราฟิกและการประยุกต์
ในงานสุขภาพ และเภสัชกรรม. Thai Bull Pharm Sci 2016, 11 (2), 98-120.
จักรภัทร เครือฟ้า และ ช่อทิพย์ ปิ่นวัฒนะ. (2557). การออกแบบสัญลักษณ์. สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2563,
จาก https://prezi.com/3ef41nofnf9h/presentation/
จุติพงศ์ ภูสุมาศ. (2560). Principles infographic. นนทบุรี: ไอดีซีฯ.


ชวนพ ชีวรัศมี. (2557). การออกแบบระบบป้ายสัญลักษณ์เพื่อใช้ในการสื่อสารระหว่างเจ้าหน้าที่ ตำรวจทาง
หลวงกับชาวต่างชาติโดยอาศัยทฤษฎีการเชื่อมโยงมโนภาพ. ฉบับมนุษยศาสตร์ สังคมศาสตร์ และ
ศิลปะ. กันยายน – ธันวาคม 2557. วารสารวิชาการ Veridian E-Journal, 11(3).
ณัฏฐิกา เมณฑกา (2550). การศึกษาแนวทางการออกแบบสัญลักษณ์เพื่อการปรับภาพลักษณ์องค์กร.
(วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาศิลปมหาบัณฑิต สาขาวิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ ภาควิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ทองเจือ เขียดทอง. (2548). การออกแบบสัญลักษณ์. กรุงเทพฯ: สิปปภา.
บุษฎี เหล่ามานะเจริญ. (2550). การสื่อสารอัตลักษณ์ผ่านตราสัญลักษณ์ขององค์กรธนาคารไทย. (วิทยานิพนธ์
นิเทศศาสตรมหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย). กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
ปาพจน์ หนุนภักดี. (2553). หลักการและกระบวนการออกแบบงานกราฟิกดีไซน์. นนทบุรี: ไอดีซี พรีเมียร์.
พงษ์พิพัฒน์ สายทอง. (2557). การออกแบบอินโฟกราฟิกแอนิเมชันเพื่อการเรียนการสอน. กรกฎาคม-
ธันวาคม 2557 : วารสารศิลปะสถาปัตยกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร. พิษณุโลก: ม.ป.พ., 5(2).
เพ็ญศรี จุลกาญจน์ และคณะ. (2559). การออกแบบกราฟิกและสื่อสิ่งพิมพ์สาหรับประชาสัมพันธ์ชุมชนบ้าน
ข้างวัด. นเรศวรวิจัย : วิจัยและนวัตกรรมกับการพัฒนาประเทศ, 3(12), 1766 – 1767.
รจนา จันทราสาและคณะ. (2554). การพัฒนาตราสัญลักษณ์และรูปแบบบรรจุภัณฑ์ของกลุ่มวิสาหกิจชุมชน
ประเภทผลิตภัณฑ์เกษตรแปรรูป : กรณีศึกษาผลิตภัณฑ์น้ำตาลมะพร้าว อำเภอบางคนทีจังหวัดสมุทรสงคราม. การพัฒนาอนาคต ชนบทไทย : ฐานรากที่มั่นคงเพื่อการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน. 2557, 4(12), 347.
ลัดดาวรรณ์ สัมภเวช. (2554). การศึกษาภาพสัญลักษณ์ที่เหมาะสมสำหรับเด็ก 6-9 ปี. (วิทยานิพนธ์
ปริญญาศิลปมหาบัณฑิต สาขาวิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ ภาควิชาการออกแบบนิเทศศิลป์
มหาวิทยาลัยศิลปากร). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
ศิริพงศ์ พยอมแย้ม. (2537). เทคนิคงานกราฟิก. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ศิริพร ปีเตอร์. (2549). ออกแบบกราฟิก. กรุงเทพฯ: โอเดียนสโตร์.
ศิริศักดิ์ คุ้มรักษา. (2546). เมืองประวัติศาสตร์สุโขทัย-ศรีสัชนาลัย. แปลนรีดเดอร์ส. กรุงเทพฯ: ม.ป.ท.
สันติ เล็กสุขุม. (2561). ศิลปะสุโขทัย. พิมพ์ครั้งที่ 4. นนทบุรี: เมืองโบราณ.
สุรพล ดำริห์กุล. (2562). ประวัติศาสตร์และศิลปะสุโขทัย. นนทบุรี: เมืองโบราณ.
อธิวัฒน์ จุลมัจฉา. (2547). การออกแบบสัญลักษณ์เพื่อส่งเสริมการท่องเที่ยวในกรุงเทพมหานคร.
(วิทยานิพนธ์หลักสูตรปริญญาศิลปมหาบัณฑิต สาขาวิชาการออกแบบนิเทศศิลป์ ภาควิชาการ
ออกแบบนิเทศศิลป์ มหาวิทยาลัยศิลปากร). กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
อารยะ ศรีกัลยาณบุตร. (2541). การออกแบบตราสัญลักษณ์. คณะศิลปกรรมศาสตร์ จุฬาลงกรกรณ์
มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย.
อินทิรา พรมพันธุ์. (2545). ประเมินการรับรู้ระบบสัญลักษณ์ในท่าอากาศยานนานาชาติ กรุงเทพฯ. Deign
Education1 รวมบทความและรายงานวิจัยศาสตร์แห่งการออกแบบ. กรุงเทพฯ: จุฬาลงกรณ์ มหาวิทยาลัย.
อิศเรศ ภาชนะกาญจน์. (2562). เล่าเรื่องให้ง่ายด้วย INFOGRAPHIC. นนทบุรี: ไอดีซีฯ.
เอื้อเอ็นดู ดิศกุล ณ อยุทยา. (2543). ระบบป้ายสัญลักษณ์. กรุงเทพฯ: พลัสเพลส.
เอื้อเอ็นดู ดิศกุล ณ อยุธยา (2543). ระบบป้ายสัญลักษณ์. ภาควิชานฤมิตศิลป์ คณะศิลปกรรมศาสตร์
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย. กรุงเทพฯ: มหาวิทยาลัยศิลปากร.
Josselinz. (2562). หลักการออกแบบโลโก้ที่ดี ต้องเป็นอย่างไร?. สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม 2563, จาก
http://josselinz.com/%E0%B8%AB%E0%B8%A5%E0%B8%B1%E0%B8%81%E0
Kajarp. (2554). ภาพกราฟิกบรรยายข้อมูลหรืออินโฟกราฟฟิคส์ (infographic). สืบค้นเมื่อ 10 มกราคม
2563, จาก http://kajarp.wordpress.com/2011/12/05/infographic/
อุษา อินทร์ประสิทธิ์, (2563 ก). กระบวนการ Symbolization วัดที่ 1-7. [ออกแบบ]. พิษณุโลก.
อุษา อินทร์ประสิทธิ์, (2563 ข). ผลของกระบวนการออกแบบสัญลักษณ์ที่เสร็จสมบูรณ์. [ออกแบบ].
พิษณุโลก.
Published
2020-06-30