เจิง : พ่อครูมานพ ยาระณะ

Cheing Pho-kru Manop Yarana

  • ทรรศนะ ภาคอัมพร
Keywords: เจิง, ขุม, กระบวนท่าเจิง, พ่อครู

Abstract

การวิจัยในครั้งนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาประวัติความเป็นมา องค์ประกอบ ตลอดจนวิเคราะห์กลวิธีกระบวนท่าเจิงมือเปล่า และเจิงอาวุธ ของพ่อครูมานพ ยาระณะ ศิลปินแห่งชาติ มีวิธีการดำเนินการวิจัยตามกระบวนการวิจัยเชิงคุณภาพ โดยศึกษาจากข้อมูลเอกสารตำรา งานวิจัยที่เกี่ยวข้อง การสัมภาษณ์จากผู้ที่ได้รับการถ่ายทอด และศึกษากระบวนท่าเจิง จากครูมงคล เสียงชารี ซึ่งเป็นลูกศิษย์ผู้ใกล้ชิดพ่อครูมานพ ยาระณะ ตรวจสอบความถูกต้องของข้อมูลโดยการจัดสัมมนากลุ่มบุคคล นักวิชาการ และผู้เชี่ยวชาญที่เป็นบุคคลข้อมูล

ผลการวิจัยพบว่า พ่อครูมานะ ยาระณะ เรียนกระบวนท่าเจิง จากครูคำ ขุนพรหม เข้าฝึกการชกมวยจากครูประชัน ชัยสงัด และได้ยึดการชกมวยเป็นอาชีพ โดยใช้ชื่อว่าพันศักดิ์ ลูกชาวเหนือ หรือพันศักดิ์ คล่องประชัน ดังนั้น เจิง ของพ่อครูมานพ ยาระณะ จึงถูกผสมผสานทางกระบวนท่าเข้ากันกับการชกมวยอย่างลงตัว ในรูปแบบของเจิงการต่อสู้

พ่อครูมานพ ยาระณะ กำหนดขุมเจิง ไว้ 8 ทิศทาง ตามคาถาธรรมที่เรียกว่า “อิติปิโสแปดทิศ” กระบวนท่าแม่ไม้เจิงมือเปล่า ประกอบด้วย “นวอาวุธ” คือ หมัด 2 เท้า 2 เข่า 2 ศอก 2 และร่างกายจิตใจ 1 รวมเข้าเป็น 9 อาวุธ ในเจิงการต่อสู้ ส่วนกระบวนท่าเจิงอาวุธ จะเรียกตามลักษณะของอาวุธที่ใช้ คือ ดาบ หอก ไม้ค้อน หลาว อันมีเป้าหมายตามจุดสำคัญของร่างกายทั้ง 9 จุด ตั้งแต่ศีรษะจรดเท้า หากแต่ขึ้นอยู่กับสถานการณ์ที่ใช้ทั้งกระบวนรุก และกระบวนรับ พ่อครูจะสอนให้ “ตาดู หูฟัง” มีสติปัญญา และสมาธิให้มั่นคง

            การปลุกเร้าจิตใจให้ฮึกเหิม ในศิลปะการแสดงการต่อสู้ เจิง ท่วงทำนองเพลงกลองไชยมงคล  เป็นองค์ประกอบที่สำคัญ ด้วยท่วงทำนองเพลงตามบทสวดคาถาธรรม เพลงแปดหมื่นสี่พันพระธรรมขันธ์ เพลงออกศึก และเพลงชนะศึก

References

ดิษฐ์ โพธิยารมย์. (2553). องค์ความรู้ศิลปินแห่งชาติ นายมานพ ยาระณะ. สำนักงานคณะกรรมการ วัฒนธรรมแห่งชาติ กระทรวงวัฒนธรรม. กรุงเทพฯ: ม.ป.ท.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ก). จุดต่างๆ ของร่างกาย อันเป็นเป้าหมายในการต่อสู้ทั้ง 9 ชั้น. [สาธิต].
เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ข). กระบวนท่าขุมเจิง ขุมลา ขุมติดกะ ขุมโหยงเหยง. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ค). แม่บิดบัวบาน. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ง). แม่สางวงเกวียน. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 จ). แม่สางเกิ่ง. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ฉ). แม่สางไขอก. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ช). แม่สุนเก๊าสุนปาย. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ซ). แม่เกี้ยวเกล้า. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ฌ). แม่หลดศอก. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ญ). แม่บูชาตะวัน. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ฎ). แม่หาญเจิง. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ฏ). แม่ปรมะ. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ฐ). แม่ต่างด้าม. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ฑ). แม่สีไคล. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ฒ). แม่หลดศอกข้ามอาวุธ. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ณ). แม่ผางประทีป. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ด). แม่หมอกคลุมเมือง. [สาธิต]. เชียงใหม่.
ทรรศนะ ภาคอัมพร. (2563 ต). เจิง : พ่อครูมานพ ยาระณะ. กรุงเทพฯ: สถาบันบัณฑิตพัฒนศิลป์.
พจนานุกรมราชบัณฑิตยสถาน. (2525). พิมพ์ครั้งที่ 4. กรุงเทพฯ: อักษรเจริญทัศน์.
พระมหาจรรยา สุทธิญาโน. (2536). พุทธศาสนากับสิ่งแวดล้อม. กรุงเทพฯ: ธรรมสภา.
รัชนี วิศิษฎ์วโรดม. (2557). วิถีกลองจัย : ย่ำย่างสู่เส้นทางภายใน การพัฒนามิติภายในผ่านกระบวนการ ฝึกกลองจัยมงคล. ศูนย์จิตตปัญญาศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล. นครปฐม: มหาวิทยาลัยมหิดล.
วิลักษณ์ ศรีป่าซาง. (2547). ดาบเมือง. กรุงเทพฯ: ปิรามิด.
วรรณศิลป์สโมสร. (2545). ศิลปะมวยไทย มรดกของชาติ. พิมพ์ครั้งที่ 3. กรุงเทพฯ: อาศรมอมตะ.
สนั่น ธรรมธิ. (2544). ฟ้อนเจิง. โรงเรียนสืบสานภูมิปัญญาล้านนา : สำนักงานส่งเสริมศิลปวัฒนธรรม มหาวิทยาลัยเชียงใหม่. เชียงใหม่: ม.ป.ท.
สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคเหนือ เล่ม 3. (2542 ก). กรุงเทพฯ: สยามเพรส แมเนจเมนท์.
สารานุกรมวัฒนธรรมไทยภาคเหนือ เล่ม 14. (2542 ข). กรุงเทพฯ: สยามเพรส แมเนจเมนท์.
Published
2020-06-30